Özet: İşletmenizin ChatGPT, Gemini, Perplexity veya Google AI Overviews'da önerilmesi için yapay zeka botlarının sitenize erişebilmesi, sitenizde net ve alıntılanabilir bilgiler bulunması ve markanızın sitenizin dışında da (Google yorumları, rehberler, haber siteleri) anılması gerekir. Bu çalışmanın adı GEO (üretken motor optimizasyonu)'dur. Temel adımlar: OAI-SearchBot ve PerplexityBot'u engellememek, yapılandırılmış veri eklemek, somut veri ve kaynak içeren güncel içerik yazmak, Google İşletme Profili'ni ve Bing kaydını güçlendirmek. Plus Dijital olarak bu adımları SEO çalışmasının bir parçası olarak ele alıyoruz ve ChatGPT'nin markanız hakkında ne söylediğini düzenli olarak test ediyoruz.
Müşterileriniz artık "Sakarya'da iyi bir diş kliniği hangisi?" ya da "Serdivan'da çocuk doğum günü için mekan önerir misin?" sorusunu sadece Google'a değil ChatGPT'ye de soruyor. Cevapta üç dört işletme adı geçiyor ve kullanıcı çoğu zaman listeyi aşmıyor. Bu yazıda yapay zeka asistanlarının işletme önerirken nelere baktığını, sizin neleri kontrol edebileceğinizi ve sonucu nasıl ölçeceğinizi anlatıyoruz.
GEO (üretken motor optimizasyonu) nedir?
GEO (Generative Engine Optimization), bir markanın yapay zeka tarafından üretilen cevapların içinde öneri, kaynak veya alıntı olarak yer alması için yapılan çalışmadır. Terim, Princeton Üniversitesi ve arkadaşlarının 2023'te yayımladığı ve KDD 2024'te sunulan çalışmayla yaygınlaştı. Araştırmacılar, içerikte yapılan belirli düzenlemelerin yapay zeka cevaplarındaki görünürlüğü yüzde 40'a kadar artırabildiğini gösterdi.
Aynı çalışmada en iyi sonucu veren yöntemler şunlardı:
- Kaynak göstermek (güvenilir kaynaklara atıf yapmak)
- Alıntı eklemek (uzman veya kurum ifadelerine yer vermek)
- İstatistik eklemek (somut rakamlarla desteklemek)
Klasik SEO'daki anahtar kelime doldurma ise yapay zeka cevaplarında işe yaramadı, hatta bazı durumlarda görünürlüğü düşürdü. Yani yapay zeka, kelime tekrarını değil, güvenilir ve somut bilgiyi ödüllendiriyor.
Yapay zeka asistanları işletmeleri nereden öneriyor?
Her sistem farklı kaynaklardan beslenir, ama ortak mantık aynıdır: cevabı üretirken web'deki güncel sayfaları, işletme kayıtlarını ve yorumları tarar.
| Sistem | Başlıca bilgi kaynakları | Sizin kontrol edebileceğiniz |
|---|---|---|
| ChatGPT (arama açıkken) | OAI-SearchBot ile taranan sayfalar ve üçüncü taraf arama sağlayıcıları | robots.txt, site içeriği, Bing kaydı, site dışı bahisler |
| Google AI Overviews ve AI Mode | Google dizini, İşletme Profili, Merchant Center | Klasik SEO, İşletme Profili, yapılandırılmış veri |
| Gemini | Google arama ve Google ekosistemi verileri | İşletme Profili, Google yorumları, site içeriği |
| Perplexity | PerplexityBot dizini ve canlı web aramaları | robots.txt, alıntılanabilir içerik, kaynak gösterme |
Google, AI Overviews ve AI Mode için ek bir gereklilik veya özel optimizasyon olmadığını, sayfanın dizine eklenmiş ve snippet (özet) gösterimine uygun olmasının yeterli olduğunu açıkça belirtiyor. Bu yüzden sağlam bir SEO çalışması GEO'nun da temelidir.
GEO sinyalleri: kontrol listesi
1. Yapay zeka botlarının erişimi
Sitenizin robots.txt dosyasında şu botların engellenmediğinden emin olun:
| Bot | Sahibi | Ne işe yarar? | Engellerseniz ne olur? |
|---|---|---|---|
| OAI-SearchBot | OpenAI | ChatGPT arama sonuçlarında siteleri göstermek | Sayfalarınız ChatGPT arama cevaplarında özet olarak kullanılmaz |
| GPTBot | OpenAI | Model eğitimi | Eğitim verisinden çıkarsınız; arama görünürlüğü ayrı ayarlanır |
| PerplexityBot | Perplexity | Perplexity arama dizini | Perplexity cevaplarında kaynak olma şansınız düşer |
| Google-Extended | İçeriğin Gemini modellerinin eğitiminde kullanılıp kullanılmayacağını kontrol eder | Google'a göre Google Arama'daki yeriniz ve sıralamanız etkilenmez |
Pratikte en sık gördüğümüz sorun, güvenlik eklentisinin ya da CDN ayarının bu botları farkında olmadan engellemesidir. Kontrol etmeden varsaymayın.
2. llms.txt dosyası
llms.txt, sitenizin kök dizinine konan ve yapay zeka araçlarına önemli sayfalarınızı Markdown formatında özetleyen önerilmiş bir dosyadır. Resmi bir standart değildir ve büyük sağlayıcıların bu dosyayı nasıl kullandığı net değildir. Kurulumu kolay ve zararsızdır, ama aşağıdaki maddelerin yerini tutmaz.
3. Yapılandırılmış veri (şema)
Yerel bir işletme için en önemli şema türleri:
- LocalBusiness (veya sektöre özel alt türü): ad, adres, telefon, çalışma saatleri, koordinat
- Organization: logo, sosyal profiller (sameAs), kuruluş bilgisi
- Service ve Product: sunduğunuz hizmet ve ürünler
- FAQPage ve Article: sık sorulan sorular ve yazar bilgisi
Şemadaki bilgiler sayfada görünen bilgilerle birebir aynı olmalı. Google da yapılandırılmış verinin görünür içerikle eşleşmesi gerektiğini vurguluyor.
4. Alıntılanabilir tanımlar
Yapay zeka, cevabına tek başına anlamlı cümleleri taşır. Hizmet sayfalarınızın başına şu tür bir cümle koyun: "X, Sakarya Serdivan'da 2015'ten beri çocuk diş hekimliği hizmeti veren bir kliniktir." Belirsiz slogan cümleleri ("kaliteli hizmetin adresi") alıntılanmaz.
5. İstatistik, kaynak ve güncellik
Rakamlar, tarihler, fiyat aralıkları, tablolar ve resmi kaynaklara bağlantılar içeriği alıntılanabilir yapar. Sayfalarınızda güncelleme tarihini gösterin ve bilgiler değiştiğinde gerçekten güncelleyin.
6. Yazar ve uzmanlık
Kimin yazdığı belli olmayan içerik yerine yazar adı, unvanı ve deneyimi görünen yazılar tercih edilir. Kurucunun veya uzmanın kısa biyografisi yeterlidir.
7. Site dışı marka bahsi ve yorumlar
Yapay zeka sadece sizin sitenize değil, sizin hakkınızda yazılanlara da bakar. Google yorumları, sektör rehberleri, yerel haber siteleri, şikayet ve değerlendirme platformları ve sosyal profiller bu resmin parçasıdır. Google da yerel sıralamada "belirginlik" faktörünü açıklarken yorumları ve web'deki bahisleri anıyor.
8. Bing indeksi
OpenAI, ChatGPT aramasının kendi tarayıcısının yanında üçüncü taraf arama sağlayıcılarından da yararlandığını belirtiyor. Microsoft'un Copilot asistanı da Bing ile aynı ekosistemde çalışıyor. Sitenizi Bing Webmaster Tools'a ekleyip site haritanızı göndermek birkaç dakikalık ama çoğu zaman atlanan bir adımdır.
9. Wikidata ve varlık tutarlılığı
Bilinen bir marka iseniz Wikidata'da doğru bilgilerle bir kayıt, yapay zekanın sizi "varlık" olarak tanımasına yardımcı olur. Küçük işletmeler için daha önemli olan, adınızın, adresinizin ve telefonunuzun (NAP) her platformda aynı yazılmasıdır.
10. Google İşletme Profili
Gemini, Google AI Overviews ve Google Haritalar cevaplarında yerel işletme önerilerinin ana kaynağı İşletme Profili'dir. Kategori, hizmetler, fotoğraflar, çalışma saatleri ve yorumlara verilen cevaplar eksiksiz olmalı. Detaylar için Google İşletme Profili optimizasyonu rehberimize bakabilirsiniz.
ChatGPT markanız hakkında ne diyor? Nasıl test edilir?
Ölçmediğiniz şeyi iyileştiremezsiniz. Aylık bir test rutini kurun:
- Soru listesi hazırlayın. Müşterinizin gerçekten soracağı 10-20 soru yazın: "Sakarya'da en iyi ... hangisi?", "Adapazarı'nda ... öner", "[Markanız] güvenilir mi?", "[Markanız] ile [rakip] arasındaki fark ne?"
- Temiz bir oturum kullanın. Geçmiş sohbetler ve bellek cevabı etkileyebilir. Geçici sohbet veya oturum açılmamış bir tarayıcı kullanın.
- Aynı soruyu birkaç kez ve farklı biçimde sorun. Yapay zeka cevapları her seferinde değişebilir; tek bir denemeye göre karar vermeyin.
- Kaynaklara bakın. ChatGPT ve Perplexity cevapta hangi siteleri kaynak gösteriyor? Rakibiniz hangi rehber veya haber sitesi sayesinde öneriliyor?
- Yanlış bilgileri not edin. Eski adres, kapanmış şube, yanlış çalışma saati gibi hatalar genellikle internetteki eski bir kayıttan gelir. Kaynağı bulup düzeltin.
- Aynı testi Gemini, Perplexity ve Google AI Mode'da tekrarlayın.
Sonuçları basit bir tabloda tutun: soru, platform, markanız geçti mi, kaçıncı sırada, hangi kaynaklar gösterildi.
Sonucu nasıl ölçersiniz?
OpenAI, ChatGPT aramasından sitelere giden bağlantılara utm_source=chatgpt.com parametresini otomatik eklediğini belirtiyor. Bu sayede Google Analytics 4'te ChatGPT trafiğini ayrı görebilirsiniz:
- Raporlar > Edinme > Trafik edinme ekranında boyutu "Oturum kaynağı" yapın ve chatgpt.com değerini arayın.
- Yönetici ayarlarında özel kanal grubu oluşturup kaynağı chatgpt.com, perplexity.ai, gemini.google.com veya copilot.microsoft.com içeren oturumları "Yapay Zeka" kanalında toplayın.
- Bu trafiğin form, arama ve WhatsApp dönüşümlerini de izleyin. Ölçüm kurulumunun mantığı Google Ads dönüşüm takibi yazımızda anlattığımızla aynıdır.
Unutmayın: kullanıcı cevaptaki işletme adını görüp sizi Google'da aratabilir veya doğrudan arayabilir. Bu etki referans trafiğinde görünmez; marka aramalarındaki artışı da takip edin.
GEO mu, ChatGPT reklamı mı?
ChatGPT'de görünmenin iki yolu var ve ikisi farklı işler yapar:
| GEO (organik öneri) | ChatGPT reklamı | |
|---|---|---|
| Nerede görünür? | Cevabın içinde | Cevabın altında, "Sponsorlu" kartta |
| Maliyet | İçerik ve teknik çalışma emeği | Tıklama veya gösterim başına ödeme |
| Süreklilik | Çalışma birikir, kalıcıdır | Bütçe durunca biter |
| Sağlık, hukuk, finans | Mümkün | Türkiye'den şu an mümkün değil |
Reklam tarafının detaylarını ChatGPT reklamları rehberimizde anlattık. Hangisinin önce geleceği bütçenize ve sektörünüze bağlı; klasik arama tarafındaki benzer karşılaştırma için Google Ads mi SEO mu? yazımıza bakabilirsiniz.
Sağlık meslek mensupları ve avukatlar için Türkiye'de tanıtım ve reklam konusunda ayrıca meslek kuralları bulunduğunu hatırlatalım. GEO içeriğinizi bilgilendirici tutun; hukuki sınırlar için kendi meslek kuruluşunuzun düzenlemelerine bakın.
Sık yapılan hatalar
- Tüm yapay zeka botlarını topluca engellemek. Eğitimi engellemek isterken arama görünürlüğünü de kapatmak.
- Sadece llms.txt kurup işi bitmiş saymak. Dosya, içerik ve itibar eksikliğini kapatmaz.
- Anahtar kelime doldurmak. Princeton çalışmasında bu yöntem görünürlüğü artırmadı.
- Tutarsız işletme bilgileri. Farklı rehberlerde farklı adres veya telefon, yapay zekanın size güvenmesini zorlaştırır.
- Yorumlara hiç cevap vermemek. Yorumlar hem Google'ın hem yapay zekanın baktığı bir sinyaldir.
- Tek bir denemeyle karar vermek. Cevaplar değişkendir; düzenli ve çoklu test yapın.
- Bing'i yok saymak. Birkaç dakikalık kayıt adımı atlanıyor.
Plus Dijital ile GEO ve yapay zeka görünürlüğü
2017'den beri Serdivan'daki ofisimizden Sakarya ve Türkiye genelindeki işletmelerin SEO, Google Ads ve Meta reklamlarını yönetiyoruz. GEO'yu ayrı bir sihir olarak değil, SEO çalışmamızın doğal bir devamı olarak ele alıyoruz: teknik erişim, yapılandırılmış veri, alıntılanabilir içerik, İşletme Profili ve site dışı bahisler.
ChatGPT, Gemini ve Perplexity'nin markanız hakkında şu an ne söylediğini birlikte test edelim ve eksikleri önceliklendirelim. Ücretsiz analiz talep edin.
Kaynaklar
- Aggarwal ve ark., GEO: Generative Engine Optimization (Princeton, KDD 2024)
- OpenAI: Overview of OpenAI Crawlers
- OpenAI Yardım Merkezi: Publishers and Developers FAQ
- Google Search Central: AI features and your website
- Google Search Central: Google's common crawlers (Google-Extended)
- Perplexity: Perplexity Crawlers
- Google İşletme Profili Yardım: Google'da yerel sıralamanızı iyileştirme
- llms.txt önerisi
- Bing Webmaster Tools
